Maart 2026

Samenwerken, en de onbewuste normen die leidend zijn. Ik bemerkte bij mezelf de afgelopen dagen wat irritatie op gedrag vanuit efficiëntie en pragmatisme.
 
Vinden we het allemaal echt zo belangrijk dat alles snel en efficiënt verloopt?  Heeft doelmatigheid de spontane levendigheid bij samenwerking en alles wat daarbij meedoet verstoten? Snel, praktisch, oplossingsgericht. Opdat we alles volbrengen, af krijgen. Opdrachtgevers tevreden stellen. Harder rennen, er kan nog meer bij. Vanuit deze onderliggende norm zijn efficiëntie en pragmatisme gewillige handlangers.

Zijn gedrevenheid en doelmatigheid onze maatschappelijke norm? Misschien mede mogelijk gemaakt door programmering van jongs af aan?  Zeker willen weten dat je bestaat. Vanuit de behoefte aan aandacht en erkenning. Dan maar voorwaardelijk? Papa en mama blij maken. Het goed doen, geen fouten maken. Goede cijfers halen. Productief zijn. Carrière maken, positie verkrijgen, er toe doen.

Liefde willen ontvangen… 

Waarom zou ik me aan deze uiting van verlangen irriteren? Wat zegt dat over mij? Kan ik anderen en de situatie niet accepteren zoals ze zijn? Ben ik ongeduldig? Moet het sneller, reflectiever, dieper, beter? Gaat het niet efficiënt genoeg? Hierin stuit ik op een paradox in mezelf.

De ziel heeft geen boodschap aan tijd. Op die niet te duiden laag, lijkt het meer te gaan over heel worden en heel zijn. In volle omvang te leven.

Oude pijn kun je pas bewust helen als je voelt dat je pijn hebt. Bijvoorbeeld door op bepaalde zaken telkens weer vast te lopen. Om er vervolgens moedig en kwetsbaar in te stappen, te durven voelen wat er onder verscholen ligt. En soms omdat je misschien niet meer anders kan. Na een lange weg, er achter komen dat je in feite vrij bent. Dat oude pijn en je eigen onderliggende overtuigingen je houden op de plek waar je niet wilt zijn. 

Als je wilt doorléven in plaats van dóórleven, dan zijn pragmatisme en efficiëntie geen handlangers. Integendeel, ze zorgen ervoor dat je ver bij het voelen van de pijn wegblijft.

Gelukkig is de weg naar vrij leven geduldig. Ingangen blijven zich aandienen aan de hand van obstakels en doodlopende wegen. Het onaangename toelaten en onderzoeken is waar het ons toe uitnodigt. In plaats van rennen op een lopende band. We beseffen dat pas, wanneer we van de loopband afstappen. Er zijn geen daadwerkelijke meters gemaakt. We zijn niet écht verder gekomen, alleen ouder geworden.

Een eigen vraag inbrengen voor een opstelling, draagt bij aan completer worden, je vrijer voelen. Ook al is dat niet altijd comfortabel. Je weet dat je dan kwetsbaar bent. Dit samen doen, brengt je echter ook in de gelegenheid te voelen en gewaar te worden dat jouw emotie ook de emotie van een ander is en vice versa. 

Alle emoties zijn al lang en breed ervaren. Velen gingen ons voor… 
Een ieder voor zichzelf en allen voor iedereen.

Opstellingenwerk doe je voor jezelf en doe je samen. Samen open staan voor een laag die we niet bedenken en niet kunnen beheersen. Dit is waarom ik opstellingenwerk zo graag faciliteer.

Maaike van Dalen

September 2025

De leergang Systemisch werk - Organisaties wordt met enthousiasme gevolgd en ik durf voorzichtig te constateren dat SystemischerWijs bestaansrecht heeft. Om het maar even in systemische taal uit te drukken. Nu, in dit tweede jaar de derde ronde van de leergang van start gaat, kan er een nieuw onderdeel naast komen te staan. Dit onderdeel heb ik Common Ground genoemd. Een tweedaagse waarbij opstellingen worden toegepast om persoonlijke en werkgerelateerde vragen te onderzoeken.

Toen ik als supervisor en leersupervisor werkte vond ik het altijd zonde als er een scheidslijn werd opgetrokken zodra er pijnlijke persoonlijke verhalen schuilden achter vraagstukken waar je tijdens je werk tegen aanloopt. "Pas op voor te veel tranen". Want dan wordt het therapeutisch en dat hoort niet thuis in supervisie. En ja, ook ik stoor me aan de vraag: "Waar komt dit vandaan?" Die vaak te snel en enigszins brutaal gesteld wordt. Met andere woorden; "Wat is er in je jeugd voorgevallen?". Misschien komt deze vraag wel voort uit een behoefte om iets bij de ander te raken en fixen. Een vorm van tegenoverdracht zonder dat er sprake is van overdracht. Of terwijl; projectie. Zelfreflectie blijft daarom in elke hoedanigheid relevant! 

Een vermoeden van onverwerkte of onbegrepen onderliggers zou je tegemoet kunnen treden met de vraag:  "Weet je waar het zijn oorsprong vindt?  Zo nee, wil je dat onderzoeken? En zo ja, wat zou je er mee willen?" 

De regie ligt - zeker aangaande gevoeligheden - bij de ander. Het verhaal van de ander, daar vraag je naar wanneer je aanvoelt dat het moeizaam verteld wil worden, maar wel gehoord wil worden. En ook dat kan je heel transparant voorleggen. Klopt deze aanname? Een dieper verlangen om een verhaal daglicht te geven. Om te leren vanuit volwassenheid naar jezelf te kijken en een stap te maken door de pijn liefdevol te gaan dragen. 

Dit zou je een vorm van therapie kunnen noemen. Maar mij maakt het niet uit welke naam het heeft. Het staat in dienst van waar iemand vandaag de dag tegenaan loopt. In dienst van je vrij willen voelen. In dienst van willen weten waar je gevoelige punten liggen en hierbij aanwezig kunnen blijven. Het ongemak en de pijn kunnen erkennen. Inzien dat je destijds een manier van omgang hebt gevonden die helpend was en zeer waarschijnlijk ook levensreddend. En dat je inmiddels niet meer gered hoeft te worden en in een fase bent beland waarbij je het overlevingsmechanisme kan gaan afleggen. Een voorval uit je werkcontext kan dan een ingang zijn voor nader onderzoek. Een voorzetje als het ware. 

"Wat heeft de situatie jou te vertellen? Wat valt er over jezelf te ontdekken? Welke patronen ben je aan het herhalen? Wat geloof je ten diepste (nog) niet? Welke overtuigingen, die je als kind verankerd hebt, bepalen vandaag de dag nog steeds welke deuren voor je dicht blijven?" 

Is het al met al dan niet één grote ontdekkingstocht? Waarbij je gaandeweg groeit en innerlijk steeds rustiger en bewuster wordt? Uiteindelijk gaat het er misschien wel om hoe jij je wil verhouden tot wat je meemaakt. Dat je daar bewuste keuzes in kan maken. Hans Korteweg verwoordt dat heel mooi:
 

"Het lot trekt ons aan en duwt ons. Het is door ons heen gevlochten. Krachten drijven ons aan, vanbinnen en vanbuiten, ontelbare kleine klokjes tikken in ons en lopen ieder op hun tijd af. En het is alles zo breekbaar. 

Wie geen antwoord geeft wordt overgenomen; hij wordt het kind van zijn ouders, de kwalen van zijn lichaam, de stand van zijn bankrekening, een auto in de berm. Wie geen antwoord geeft wordt slachtoffer van het lot." (Het lot & de liefde)

Met Common Ground geef ik de ruimte aan de rode draden tussen werk en persoonlijke vraagstukken. Zodat ze zichtbaar worden en je bewuster maken. Het ene systeem is helpend om aangaande het andere tot een besef te komen. Een kwartje dat valt… een wissel die gelegd kan worden. En ondertussen meer en meer van jezelf gaan houden en dus ook van anderen.